گفته : حديث او منكر است . « 1 » عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه دينورى لغوى نحوى ، صاحب كتاب معارف كه ابن خلكان و غيره او را مدح بليغ نمودند ؛ و در ميزان از حاكم نقل كرده كه اجماع كردند امّت بر اين كه او كذّاب بوده . « 2 » اسد بن عمرو « 3 » كه از اعاظم علما و تلميذ رشيد ابو حنيفه بود و در بغداد و واسط قضاوت داشت ؛ در ميزان « 4 » بعد از نقل توثيق او از خطيب و غيره از يحيى بن معين نقل كرده كه او كذّاب بود و چيزى نبود ، و ابن حبان « 5 » گفته كه او حديث درست مىكرد بر مذهب ابو حنيفه و براى مثال به اين عشره منذره بايد قناعت كرد . دوم : نسبت دادن صاحب كتاب به تشيع و رفض چنان چه بعضى در حقّ ابن طلحه گفتند . سوم : انكار بودن كتابى كه خبر از آن اخذ شده از مؤلّف آن و نسبت دادن شيعه را به اين تدليس كه ايشان ، خود كتابى نويسند و به علماى ما نسبت دهند و كتاب موضوع از براى شرح اين مطالب نيست كه تا آشكار شود كه مدلّس مفترى غريق متشبّث به هر حشيش كيست ؟ چهارم : حمل امامت را بر مطالب باطنيّه و رياست قلبيّه ، نه خلافت ظاهره و رياست در سياست و بيان احكام ظاهريّه ، پس منافاتى ندارد امامت هر يك از ايشان در هر عصرى و بروز كرامت از ايشان با خلافت ظاهره ، مثل يزيد و مروان . مثلا در آن زمان ، شاه ولى اللّه هندى كه از اكابر علماى اهل سنّت است ، در مقالهء وضيعه گفته : اين حقير را معلوم شده است كه ائمّهء اثنا عشر - رضى اللّه عنهم - اقطاب نسبتى بودند از نسبت‌ها و رواج تصوّف ، مقارن انقراض ايشان پيدا شد ؛ امّا عقيده و شرع را

--> ( 1 ) . ميزان الاعتدال ، ج 2 ، ص 66 . ( 2 ) . همان ، ص 502 . ( 3 ) . اصل : عمر و در ميزان در پاورقى « عامر » ذكر كرده است . ( 4 ) . ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 206 . ( 5 ) . اصل : ابن حيان